-
1 certō
certō āvī, ātus, āre, freq. [certus], to match, vie with, fight, contend, struggle, combat, do battle: armis cum hoste, an venenis?: pugnis, calcibus: proelio, S.: de salute, Ta.: de ambiguo agro bello, L.: acie, V.: animis iniquis, V.: in Bruti salute certatur: maximā vi certatur, S. — Fig., to contend, struggle, strive: inter se quo iure certarent: in centumvirali iudicio: provocatione, L.: si quid se iudice certes, H.: foro si res certabitur olim, be tried, H.: cui (multae) certandae cum dies advenisset, L.: certata lite deorum Ambracia, the subject of arbitration, O.: quicum omni ratione certandum sit: (carmina) certantia iudice Tarpā, recited in competition, H. — To contend, compete, wrestle, struggle, strive, vie, match: cursu cum aequalibus, S.: si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret: dic, mecum quo pignore certes (in music), V.: Carmine vilem ob hircum, H.: solus tibi certat Amyntas, is your only rival, V.: Certent et cycnis ululae, V.—With inf: Phoebum superare canendo, V.: aequales certat superare legendo (violas), O.: inter se eruere quercum, V.: praedas certantes agere, with all their might, S.: Avidi gloriae certantes murum petere, striving to outdo one another, S.—Fig., to compete, vie, emulate, rival: Benedictis si certasset, T.: cum civibus de virtute, S.: cum aliorum improbitate: contumaciā adversus nobiles, L.: vobiscum de amore rei p.: virtute oportere, non genere certari.—Poet.: viridique certat Baca Venafro, H.: decerpens Certantem uvam purpurae, H.: (hunc) tergeminis tollere honoribus (i. e. tollendo), H.* * *Icertare, certavi, certatus Vvie (with), contest, contend/struggle (at law/politics), dispute; fight, striveIIcertius, certissime ADVcertainly, definitely, really, for certain/a fact, truly; surely, firmly -
2 congredior
congredior gressus, ī, dep. [com- + gradior], to come together, meet, have an interview: Congredere actutum, T.: ubi congressi sunt: coram: cum eo ad conloquium, L.: in itinere, Cs. — To meet in strife, fight, contend, engage, join battle: cum finitimis proelio, Cs.: acie, L.: cum fortiore, N.: neque hostem secum congressum, L.: comminus, L.: contra Caesarem: Achilli, V.: locus ubi congressi sunt: cum vellet congrederetur, Cs. — Fig., of advocates, to strive, contend: tecum: mecum criminibus, join issue on the charges.* * *Icongredi, congressus sum V DEPmeet, approach, near; join in battle, come to grips; contend/engage (at law)IIcongrediri, congressus sum V DEPmeet, approach, near; join in battle, come to grips; contend/engage (at law) -
3 certo
1.certō, adv., v. certus, adv. A.2.certo, āvi, ātum, 1, v. freq. a. [cerno], to decide something by a contest (cf. cerno, II. C. b.); hence, to fight, struggle, contend, combat, implying great exertion, and usually a measuring of strength (class. in prose and poetry; most freq. in a trop. signif.; syn.: decerto, contendo).I.Of a physical contest of strength;II.mostly of battle: utrum igitur utilius Fabricio... armis cum hoste certare, an venenis?
Cic. Off. 3, 22, 87:adulescentium greges Lacedaemone videmus ipsi incredibili contentione certantis pugnis, calcibus, unguibus, morsu denique,
id. Tusc. 5, 27, 77:manu,
Sall. H. 2, 41, 6 Dietsch:proelio,
id. J. 81, 3:cum Gallis pro salute,
id. ib. 114, 2; cf. Tac. Agr. 5:de ambiguo agro bello,
Liv. 3, 71, 2:de imperio cum populo Romano,
Cic. de Or. 2, 18, 76:de principatu armis,
Tac. H. 2, 47; cf. Suet. Vesp. 5:odiis etiam prope majoribus certarunt quam viribus,
Liv. 21, 1, 3:acie,
Verg. A. 2, 30 et saep.— Impers.: dignus quicum certetur, Pac. ap. Non. p. 473, 16: certatur limine in ipso Ausoniae, Verg. A. 10, 355; 11, 313:die quo Bedriaci certabatur,
Tac. H. 2, 50:quā in parte rex pugnae affuit, ibi aliquamdiu certatum,
Sall. J. 74, 3:in cujus (amnis) transgressu multum certato pervicit Vardanes,
Tac. A. 11, 10; id. H. 4, 61.—Mostly poet. in pass.:certata lite deorum Ambracia (for the possession of which Apollo. Diana, and Hercules contended),
Ov. M. 13, 713:certatus nobis orbis (i. e. de quo certavimus),
Sil. 17, 342; cf. II. infra.—Out of the sphere of milit. operations, to contend, struggle, strive, emulate, vie with: certabant urbem Romam Remoramne vocarent, Enn. ap. Cic. Div. 1, 48, 107 (Ann. v. 85 Vahl.): haut doctis dictis certantes sed maledictis, Enn. ap. Gell. 20, 10, 4 (Ann. v. 274 ib.):2.minis mecum, minaciis,
Plaut. Truc. 5, 56:malitiā tecum,
id. Pers. 2, 2, 56:benedictis,
Ter. Phorm. prol. 20:certare ingenio, contendere nobilitate,
Lucr. 2, 11:cum aliquo dicacitate,
Cic. Brut. 46, 172:officiis inter se,
id. Fam. 7, 31, 1; cf.:certatum inter collegas maledictis,
Liv. 5, 8, 13; and:eo modo inter se duo imperatores certabant,
Sall. J. 52, 1:cum civibus de virtute,
id. C. 9, 2:pro sua quisque potentia,
id. ib. 38, 3:contumaciā adversus contemnentes humilitatem suam nobiles certavit (Licinius),
Liv. 9, 46, 4: cum usuris fructibus praediorum, to contend against interest ( to strive to pay interest) with the produce of estates, Cic. Cat. 2, 8, 18: cum a Cheruscis Longobardisque pro antiquo decore aut recenti libertate;et contra, augendae dominationi certaretur,
Tac. A. 2, 46:ob hircum,
Hor. A. P. 220:joco,
id. C. 2, 12, 18:mero,
id. ib. 4, 1, 31:animis iniquis,
Verg. A. 10, 7:parsimoniā et vigiliis et labore cum ultimis militum,
Liv. 34, 18, 5:sententiis,
Tac. A. 1, 29 al.:ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret,
Cic. Off. 1, 25, 87:mos gentis est, equitare jaculari cursu cum aequalibus certare,
Sall. J. 6, 1:dic mecum quo pignore certes,
Verg. E. 3, 31:celeri sagittā,
id. A. 5, 485:certemus, spinas animone ego fortius an tu Evellas agro,
Hor. Ep. 1, 14, 4.— Poet., with acc.: hanc rem ( = de hac re), Sedigit. ap. Gell. 15, 24; cf. in pass.:cui (multae) certandae cum dies advenisset,
Liv. 25, 3, 14.—With dat. instead of cum:solus tibi certat Amyntas,
Verg. E. 5, 8; Hor. S. 2, 5, 19; id. Epod. 11, 18; 2, 20; id. C. 2, 6, 15; Verg. E. 8, 55; id. G. 2, 138; Ov. M. 14, 794.—Particularly of judicial disputations, to contend at law:3.inter se,
Cic. Verr. 2, 2, 16, § 39; cf. id. ib. 2, 2, 13, §32: in centumvirali judicio,
id. de Or. 1, 39, 177:si a duumviris provocarit, provocatione certato,
Liv. 1, 26, 6:si quid se judice certes,
Hor. S. 2, 1, 49:foro si res certabitur olim,
id. ib. 2, 5, 27.—With inf. (mostly poet.), to strive to do something, to labor, endeavor, struggle earnestly, to exert one ' s self:certantes ad summum succedere honorem,
Lucr. 5, 1123; so,inter se cernere,
id. 5, 394:dimittere se (nubes),
id. 6, 509:populum alium suorum sepelire,
id. 6, 1247:Phoebum superare canendo,
Verg. E. 5, 9:superare,
Ov. M. 5, 394:vincere,
Verg. A. 5, 194:tollere (hunc) tergeminis honoribus,
Hor. C. 1, 1, 8:inter se eruere quercum,
Verg. A. 4, 443:certat quisque evadere,
Curt. 9, 4, 33:frangere fluctus,
Plin. Pan. 81 fin.; Sil. 13, 222; Stat. S. 5, 3, 191. -
4 pūgnō
pūgnō āvī, ātus, āre [pugna], to fight, combat, give battle, engage, contend: sinistrā impeditā, Cs.: eminus lapidibus, S.: cum hoste comminus in acie: ex equo, on horseback: de loco, T.: extra ordinem in hostem, L.: contra inperium in hostem, S.: advorsum multitudinem bene pugnatum, S.: pugna summā contentione pugnata: inclitam in ponte pugnam... pugnatam, L.: bella, H.: pugnatur uno tempore omnibus locis, the fighting goes on, Cs.: comminus gladiis pugnatum est, Cs.— To contend, dispute: de dis inmortalibus: pugnant Stoici cum Peripateticis: pugnare, non esse rerum controversiam, sed nominum.— To contend against, oppose, resist, contradict, struggle with: ut totā in oratione tuā tecum ipse pugnares, you contradicted yourself: pugnat sententia secum, H.: placitone etiam pugnabis amori? V.; cf. Frigida pugnabant calidis, Mollia cum duris, etc., cold bodies contended with hot, etc., O.: pugnant materque sororque, i. e. love for the mother and love for the sister, O.: pugnatum est arte medendi, (the plague) was resisted by the healing art, O.— To struggle, strive, endeavor, make exertion: illud pugna et enitere, ne, etc.: pugnas, ne reddar, Achille, O.: pugnarentque collegae, ut, etc., L.: mollīs evincere somnos, O.: in mea Volnera, strive for what will smite me, O.* * *pugnare, pugnavi, pugnatus Vfight; dispute -
5 pugno
pugno, āvi, ātum, 1, v. n. and very rarely a. [root pug-, to thrust, strike, whence pugil, pungo, etc.], to fight, either singly or in armies, to combat, give battle, engage, contend (very freq. and class.).I.Lit.:II.neque sinistrā impeditā satis commode pugnare poterant,
Caes. B. G. 1, 25:scutum manu emittere et nudo corpore pugnare,
id. ib. 1, 25:eminus lapidibus,
Sall. J. 57, 4:cominus in acie,
Cic. Balb. 9, 23:ex equo,
on horseback, id. N. D. 2, 2, 6:de loco, Ter. Hec. alt. prol. 33: de ponte,
Hirt. B. Afr. 33:pro muro toto,
id. ib. 13:ex iniquiore loco,
id. ib. 42:pro commodis patriae,
Cic. Inv. 1, 1, 1 al. —With cum and abl.:elige, cum cive an hoste pugnare malis,
Liv. 10, 36, 8:cum hoste in acie,
Cic. Balb. 9, 22.—With in and acc.:ne quis extra ordinem in hostem pugnaret,
Liv. 8, 6, 16:in hostem imparem ex aequo pugnabant,
id. 10, 43, 6:qui contra imperium in hostem pugnaverant,
Sall. C. 9, 4; 52, 30.—With adversum and acc.:saepe ante paucis strenuis advorsum multitudinem bene pugnatum,
Sall. J. 107, 1:advorsum Gallos,
id. ib. 114, 1.—With a homogeneous object: magnam pugnavimu' pugnam, Lucil. ap. Don. Ter. Eun. 5, 2, 60; cf.:haec pugna est pugnata,
Plaut. Am. 1, 1, 97:pugna summā contentione pugnata,
Cic. Mur. 16, 34; Nep. Hann. 5, 1: inclitam in ponte pugnam... pugnatam, Liv. 6, 42, 5:proelia,
Hor. C. 4, 9, 19; Sall. J. 54, 7:bella,
Hor. C. 3, 19, 4; id. Ep. 1, 16, 25.— Impers. pass.:pugnatur uno tempore omnibus locis,
the battle is fought, they fight, Caes. B. G. 7, 84:cominus gladiis pugnatum est,
id. ib. 1, 52:ut in mari quoque pugnetur velut e muris,
Plin. 32, 1, 1, § 3.—Transf.A.In gen., to contend, conflict, disagree, oppose, contradict; usu. with dat. of person, or with cum:B.pugnant Stoici cum Peripateticis,
Cic. Fin. 2, 21, 68. —With acc. and inf.:pugnare non destitit, non esse rerum controversiam, sed nominum,
Cic. Fin. 3, 12, 41:non magno opere pugnare,
to contend not very strongly, id. N. D. 3, 1, 3:noli pugnare duobus,
Cat. 62, 64:ne cupias pugnare puellae,
Prop. 1, 12 (10), 21; cf.:placitone etiam pugnabis amori?
Verg. A. 4, 38:pressis pugnat habenis,
id. ib. 11, 600:ne pugnet vulgus habenis,
Stat. Th. 8, 289:tam eras excors, ut totā in oratione tuā tecum ipse pugnares,
you contradicted yourself, Cic. Phil. 2, 8, 18. —Of things:pugnat sententia secum,
Hor. Ep. 1, 1, 97:pugnavit monitis furor,
Sil. 10, 284:pugnatura fretis pila,
id. 4, 298: frigida pugnabant calidis, umentia siccis, Mollia cum duris, etc., cold bodies contended with hot, moist with dry, etc., Ov. M. 1, 19: humus, Petr. poët. Sat. 123.—To struggle, strive, to endeavor, take pains, exert one's self for any thing (rare but class.):illud pugna et enitere, ne, etc.,
Cic. Fam. 3, 10, 3:id ne impetremus, pugnabis,
id. Lig. 5, 13; cf.:hoc solum hoc tempore pugnatur, ut, etc.,
id. Rosc. Am. 3, 8:pugnas, ne reddar, Achille,
Ov. H. 3, 25 Ruhnk.:pugnaremque collegae, ut, etc.,
Liv. 3, 64.— Poet., with inf.:pugnat molles evincere somnos,
Ov. M. 1, 685; 7, 772; id. H. 13, 77:incerto pedum pugnat non stare tumultu,
Luc. 4, 753; Claud. Rapt. Pros. 2, 196; cf., of things,
Lucr. 2, 205.—P. a. as subst.: pugnan-tĭa, ium, n., contradictions, inconsistencies:pugnantia te loqui non vides?
Cic. Tusc. 1, 7, 13; cf. Hor. S. 1, 2, 73; 1, 1, 102. -
6 ambigō
ambigō ere, only present stem [ambi + ago], to go about, go around, avoid: patriam, Ta.—Fig., to hesitate, waver, doubt, be in doubt about: ius. quod ambigitur, of which there is a doubt: Quale quid sit, ambigitur, is uncertain: adspici volucrem, non ambigitur, cannot be doubted, Ta.: ne quis ambigat decus eam habere, Ta.—To argue, dispute, contend, debate: de vero: cum eo: de quo (fundo) nihil ambigebatur, there was no dispute.* * *ambigere, -, - Vhesitate, be in doubt; argue, dispute, contend; call in question; be at issue -
7 cōnflīctor
cōnflīctor ātus, ārī, dep. [confligo], to struggle, wrestle, conflict, engage, be afflicted: cum ingeniis eiusmodi, T.: cum adversā fortunā, N.: inopiā, Cs.: morbo, N.: difficultatibus, L.: tempestatibus, Ta.—To contend, struggle, litigate: honestiore iudicio, by a more reputable process: iniquissimis verbis, on a most unfair issue.* * *conflictari, conflictatus sum V DEPcontend, struggle; enter into a contest -
8 cōn-flīgō
cōn-flīgō flīxī, flīctus, ere, to come into collision, dash together: illae (naves) inter se incitatae conflixerunt, Cs.—To be in conflict, contend, fight, combat: armis: angusto mari, N.: manu cum hoste: cum Antonio, S.: cum rege secundo proelio, L.: adversus classem, N.: adversi venti Confligunt, V. — Fig., to be engaged, be at war: causae inter se confligunt: mens sana cum amentiā.—To dispute, contend: leviore actione: universā ratione cum vestrā confligendum puto.—With acc, to set in strong contrast: cum scripto factum. -
9 con-tendō
con-tendō dī, tus, ere, to stretch, bend, draw tight, strain: arcum, V.: tormenta: vincla, V.: ilia risu, O.—To aim, draw, make ready: nervo equino telum, V.—To aim, shoot, hurl, dart, throw: Mago hastam (i. e. in Magum), V.: telum in auras, V.—Fig., to strain, stretch, exert: nervos aetatis meae: animum in curas, O.: ad hunc cursum (i. e. ad huius imperium), follow zealously, V.—To strive for, press, pursue, prosecute, hasten, exert oneself: id sibi contendendum existimabat, Cs.: hunc (locum) oppugnare contendit, zealously lays siege to, Cs.: summā vi transcendere in hostium navīs, Cs.: in Britanniam proficisci, Cs.: litora cursu petere, V.: voce ut populus hoc exaudiat: remis, ut eam partem insulae caperet, Cs.: ne patiamini imperatorem eripi: quantum maxime possem, contenderem: oculo quantum Lynceus, reach with the sight, H.—To march, press on, seek, journey hastily, hasten: in Italiam magnis itineribus, Cs.: huc magno cursu, Cs.: ad castra, Cs.: Lacedaemonem, N.: ad summam laudem maximis laboribus: quo contendimus, pervenire: nocte unā tantum itineris.—To measure together, compare, contrast: causas ipsas: leges: id cum defensione nostrā: ostro vellera, H.—To measure strength, strive, dispute, fight, contend, vie: proelio, Cs.: magis virtute quam dolo, Cs.: rapido cursu, V.: Moribus, H.: frustra, V.: iactu aleae de libertate, play for, Ta.: is liceri non destitit; illi contenderunt, kept bidding (at an auction): tecum de honore: cum magnis legionibus parvā manu, S.: cum victore, H.: humilitas cum dignitate: Nec cellis contende Falernis, compete with, V.: contra populum R. armis, Cs.: contra vim morbi: de potentatu inter se, Cs.: non iam de vitā Sullae contenditur, the dispute is: proelio equestri inter duas acies contendebatur, Cs.—To demand, ask, solicit, entreat, seek: a me (ut dicerem), qui, etc.: a Pythio ut venderet: a militibus ne, etc., Cs.: hic magistratus a populo summā ambitione contenditur: ne quid contra aequitatem.—To assert, affirm, insist, protest, maintain, contend: hoc contra Hortensium: hoc ex contrario: contendam, eum damnari oportere: audebo hoc contendere, numquam esse, etc.: illud nihil nos... scientes fuisse, L.: quae contendere possis Facta manu, you might swear, O. -
10 dē-cernō
dē-cernō crēvī (often decrēram, decrērim, etc.), crētus, ere.—Officially, to decide, determine, pronounce a decision, judge, decree, resolve, vote: inter quos iam decreverat decretumque mutabat, alias, etc.: si caedes facta, īdem (Druides) decernunt, i. e. pass judgment, Cs.: non decrevi solum, sed etiam ut vos decerneretis laboravi: qui ordo decrevit invitus, on compulsion: dierum viginti supplicationem, Cs.: vindicias secundum servitutem, in favor of slavery, i. e. restore the slave to his master, L.: triumphum Africano: praemium servo libertatem, S.: tres legatos: id quod senatus me auctore decrevit: provinciae privatis decernuntur, Cs.: meā diligentiā patefactam esse coniurationem decrevistis: supplicium sumendum decreverat, had voted, S.: senatus Romae decrevit, ut, etc., L.: mea sententia tibi decernit, ut regem reducas, etc.: senatus decrevit, darent operam consules, ut, etc., S.: ita censeo decernendum: acerbissime decernitur, Cs.: in parricidas rei p. decretum esse, S.: libere decernendi potestas, of voting freely, Cs.—In gen., to decide, determine, judge, fix, settle: rem dubiam decrevit vox opportune emissa, L.: utri utris imperent, sine magnā clade, L.: Duo talenta pro re nostrā ego esse decrevi satis, T.: in quo omnia mea posita esse decrevi: mihi decretum est, with acc. and inf, I am fully convinced, Ta.: alqm hostem, to proclaim an enemy: omnibus quae postulaverat decretis, S.: pauci ferocius decernunt, insist on harsher measures, S.—Of battle, to decide by combat, fight out, fight, combat, contend: Samnis Romanusne Italiam regant, decernamus, L.: gladiatorium certamen ferro decernitur: ne armis decernatur: cornibus inter se, V.: acie, L.: classe decreturi, N.: integriore exercitu, N.: lacessere ad decernendum, L. — In gen., to contend, compete, struggle: decernite criminibus, mox ferro decreturi, L.: cursibus et crudo caestu, V.: de salute rei p.: pro meā famā.—To decide, determine, form a purpose, resolve: num quis quicquam decernit invitus?: Rhenum transire decreverat, Cs.: decretumst pati, T.: certum atque decretum est non dare signum, L.: aetatem a rei p. procul habendam, S.: praetoris imperio parendum esse: hic decernit ut miser sit: quā suis opem ferrent, L. -
11 dī-micō
dī-micō āvī (dīmicuisse, O.), ātus, āre, to fight, struggle, contend: armis, Cs.: armis cum aliquo, N.: pro suā quisque patriā ferro, L.: in acie, in the open field, Cs.: equitatu, N.: pro te: ancipiti proelio dimicatur, Cs.: adversus se tam exiguis copiis, N.—To struggle, strive, contend: omni ratione: dimicantes competitores, rival candidates, L.—To be in conflict, be in peril, run a risk, risk, hazard: de capite, de famā: de vitā gloriae causā, to be in mortal peril: de repulsā, i. e. be in danger of defeat, Cs.: capite tuo, L. -
12 luctor
luctor ātus, ārī, dep. [lucta, a wrestling], to wrestle: luctabitur Olympiis Milon: fulvā luctantur harenā, V.: Achivis doctius unctis, H.— To wrestle, struggle, strive, contend: in pestilenti solo, L.: Luctandum in turbā, H.: Inter se adversis cornibus, V.: de nomine temporis huius, O.: telum Eripere, V.: liberiore frui caelo, O.: in lento luctantur marmore tonsae, V.: Tristia robustis luctantur funera plaustris, H.: luctantes venti, V. —Fig., to struggle, strive, contend: tecum: cum ardore regionis, Cu.: luctata diu ait, after a (mental) struggle, O.* * *luctari, luctatus sum V DEPwrestle; struggle; fight (against) -
13 contendo
con-tendo, di, tum, 3, v. a. and n., to stretch, stretch out vigorously, to draw tight, strain.I.Lit. (rare and mostly poet.):B.arcum,
Verg. A. 12, 815; Ov. M. 6, 286; id. R. Am. 435: tormenta, Sisen. ap. Non. p. 258, 27; Cic. Tusc. 2, 24, 57: muscipula, Lucil. ap. Non. p. 181, 31:tenacia vincla,
Verg. G. 4, 412:ilia risu,
Ov. A. A. 3, 285: pontem in alto, Enn. ap. Varr. L. L. 7, § 21 Müll. (Ann. v. 358 Vahl.):oculi contendunt se,
Lucr. 4, 810.— Of stringed instruments, to tune by stretching the strings:ut in fidibus pluribus, si nulla earum ita contenta nervis sit, ut concentum servare possit,
Cic. Fin. 4, 27, 75; cf. infra, P. a.—Meton.1.(Causa pro effectu.) Of weapons, to shoot, hurl, dart, throw:2.infensam hastam,
Verg. A. 10, 521:tela,
id. ib. 12, 815:sagittas nervo,
Sil. 1, 323:telum aërias in auras,
Verg. A. 5, 520. —Of places, neutr., to stretch, reach, extend:II.haec patulum vallis contendit in orbem,
Calp. Ecl. 7, 30:Cappadocum gens usque ad Cyrresticam ejus regionem parte suā, quae vocatur Cataonia, contendit,
Plin. 6, 8, 8, § 24.—Trop. (freq. in prose and poetry); act., to strain eagerly, to stretch, exert, to direct one's mental powers to something, to pursue or strive for earnestly; or neutr., to exert one's self, to strive zealously for something, etc.A.In gen.1.Act.(α).With acc.:(β).magnum fortasse onus, verum tamen dignum, in quo omnis nervos aetatis industriaeque meae contenderem,
Cic. Verr. 1, 12, 35; cf.:contendit omnis nervos Chrysippus, ut persuadeat, etc.,
id. Fat. 10, 21:summas vires de palmā,
Lucr. 4, 990:animum in curas,
Ov. P. 1, 5, 11:quo se dira libido,
Lucr. 4, 1043:tamen id sibi contendendum aut aliter non transducendum exercitum existimabat,
Caes. B. G. 4, 17; cf.:id contendere et laborare, ne ea, etc.,
id. ib. 1, 31; Cic. Verr. 2, 2, 21, § 52: et petere imperium populi et contendere honores, Varr. ap. Non. p. 259, 32.—With inf., to exert one's self vigorously to do something, to apply one's self with zeal to, to go to:2.hunc locum duabus ex partibus oppugnare contendit,
Caes. B. G. 5, 21:summā vi transcendere in hostium naves,
id. ib. 3, 15:fugā salutem petere,
id. ib. al.; Quint. 10, 1, 125:neque ego nunc hoc contendo... mutare animum, sed, etc.,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 13, § 38.—Neutr.:B.quantum coniti animo potes, quantum labore contendere... tantum fac ut efficias,
Cic. Off. 3, 2, 6.— With ut:quántum potero voce contendam, ut populus hoc Romanus exaudiat,
Cic. Lig. 3, 6; so,remis, ut eam partem insulae caperet,
Caes. B. G. 5, 8 et saep.:contende quaeso atque elabora, ut, etc.,
Cic. Q. Fr. 1, 1, 14, § 42.— Absol.:vociferarer et, quantum maxime possem, contenderem,
Cic. Fl. 16, 38 al.:non possis oculo quantum contendere Lynceus (= collineare),
to aim at, Hor. Ep. 1, 1, 28.—In partic.,1.To direct or bend one's course eagerly somewhere; or, neutr., to strive to get to a place, to seek to arrive at, to go, march, or journey hastily to, etc.a.Act.(α).With acc. (very rare):(β).rectā plateā cursum suum,
Plaut. Cist. 2, 1, 58:nocte unā tantum itineris,
Cic. Rosc. Am. 34, 97.—With inf. (freq.):b.Bibracte ire,
Caes. B. G. 1, 23; so,ire cum his legionibus,
id. ib. 1, 10:in Britanniam proficisci,
id. ib. 4, 20:in provinciam reverti,
id. ib. 3, 6 fin.:Dyrrhachium petere,
Cic. Planc. 41, 97; cf.:proxima litora petere cursu,
Verg. A. 1, 158; and:iter a Vibone Brundisium terrā petere,
Cic. Planc. 40, 96 Wund.—Neutr. (so most freq.):2.in Italiam magnis itineribus,
Caes. B. G. 1, 10; cf.:huc magnis itineribus,
id. ib. 1, 38 fin.:huc magno cursu,
id. ib. 3, 19:inde in Italiam,
id. ib. 1, 33:in fines Sigambrorum,
id. ib. 4, 18:in castra,
id. ib. 4, 37:ex eo loco ad flumen,
id. ib. 2, 9:ad Rhenum finesque Germanorum,
id. ib. 1, 27 fin.:ad oppidum Noviodunum,
id. ib. 2, 12:ad castra,
id. ib. 2, 19 fin.; 3, 24 fin.:ad hostes,
id. ib. 5, 9:ad Amanum,
Cic. Att. 5, 20, 3: Tarentum ad Heraclidem Ponticum, Varr. ap. Non. p. 260, 19:Lacedaemonem,
Nep. Cim. 3, 3:domum,
Caes. B. G. 2, 24 fin. et saep.:ad ultimum animo,
Cic. Mur. 31, 65; cf.:magna spectare atque ad ea rectis studiis contendere,
id. Off. 2, 13, 44:ad summam laudem gloriamque maximis laboribus et periculis,
id. Phil. 14, 12, 32:ad salutem,
Caes. B. G. 3, 3 fin. —( Neutr.) To measure or try one's strength with, with weapons, by words, in action, etc.; to strive, dispute, fight, contend against, vie with; constr. with cum aliquo, contra or adversus aliquem, the dat., inter se, or absol.(α).Cum aliquo:(β).neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt,
Caes. B. G. 5, 17 fin.; 1, 36:cum Sequanis bello,
id. ib. 7, 67 fin.:cum eo armis,
Cic. Att. 7, 9, 2:cum magnis legionibus parvā manu,
Sall. C. 53, 3:cum barbaro,
Nep. Con. 4, 3:cum victore,
Hor. S. 1, 9, 42:mecum ingenio et arte,
Prop. 2 (3), 24, 23 al.:cum eo de principatu,
Nep. Arist. 1, 1; cf. id. Ages. 1, 4 al.:divitiis et sumptibus, non probitate neque industriā cum majoribus suis,
Sall. J. 4, 7:humilitas cum dignitate et amplitudine,
Cic. Rosc. Am. 47, 136.—So with acc. of neutr. pron.:tamenne vereris, ut possis haec contra Hortensium contendere?
Cic. Quint. 25, 78.—Contra aliquem:* (γ).contra populum Romanum armis,
Caes. B. G. 2, 13:tauri pro vitulis contra leones summā vi impetuque contendunt,
Cic. Fin. 3, 20, 66:contra vim gravitatemque morbi,
id. Phil. 9, 7, 15:nihil contra naturam universam,
id. Off. 1, 31, 110; Cat. 64, 101.—Adversus aliquem: non contendam ego adversus te, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13, A, 2.—(δ).With dat. ( poet.):(ε).hirundo cycnis,
Lucr. 3, 6:Homero,
Prop. 1, 7, 3; 1, 14, 7:Pindaricis plectris,
Stat. S. 1, 3, 101.—Inter se:(ζ).hi cum tantopere de potentatu inter se multos annos contenderent,
Caes. B. G. 1, 31, 4; 1, 5, 3:viribus inter se,
Lucr. 3, 784.— Impers.:interim proelio equestri inter duas acies contendebatur,
the contest was carried on, Caes. B. G. 2, 9.—Absol.:* b.proelio,
Caes. B. G. 1, 48; 1, 50 fin.;3, 28 al.: magis virtute quam dolo,
id. ib. 1, 13; Nep. Epam. 2, 5:translatio non habet quaestionem, de quā contendit orator, sed propter quam contendit,
Quint. 3, 6, 72; cf. id. 6, 1, 50; 7, 9, 3 al.— Impers.:summo jure contenditur,
Cic. Caecin. 23, 65:de his lite contenditur,
Quint. 3, 4, 8:de personis judicatur, sed de rebus contenditur,
id. 10, 5, 13.—In auctions, to vie with in bidding, to bid against: is liceri non destitit;3.illi quoad videbatur ferri aliquo modo posse, contenderunt,
Cic. Verr. 2, 3, 42, § 99.—( Act.) To place together in comparison, to compare, contrast; constr. with cum, ad, the dat., or acc. only.(α).With cum: tuam iram contra cum ira Liberi, Naev. ap. Non. p. 259, 7; Caecil. ib. p. 259, 1:* (β).id cum defensione nostrā,
Cic. Rosc. Am. 33, 93:rationem meam cum tuā ratione,
id. N. D. 3, 4, 10; Tac. A. 4, 32 al.: suam vitam mecum, Licinius, Macer. ap. Non. p. 259, 3.—With ad: ut vim contendas tuam ad majestatem viri, Att. ap. Non. p. 259, 5 (Trag. Rel. v. 648 Rib.).—(γ).With dat.: Thestiadas Ledae, Lucil. ap. Non. p. 258, 30:(δ).vellera potantia Aquinatem fucum Sidonio ostro,
Hor. Ep. 1, 10, 26; Aus. Grat. Act. 14 al.—With [p. 447] acc. only: anulum, Plaut. Fragm. ap. Non. p. 258, 29:4.ipsas causas, quae inter se confligunt,
Cic. Cat. 2, 11, 25:leges,
id. Inv. 2, 49, 145:suam quaeque nobilitatem, formam, opes,
Tac. A. 12, 1:vetera et praesentia,
id. ib. 13, 3.—( Act.) To demand, ask, solicit, entreat, beg earnestly, to seek to gain:5.cum a me peteret et summe contenderet, ut suum propinquum defenderem,
Cic. Quint. 24, 77:verecundius a te, si quae magna res mihi petenda esset, contenderem,
id. Fam. 2, 6, 1; so,ab aliquo,
id. Verr. 2, 2, 53, § 131; id. de Or. 1, 36, 166; id. Rosc. Am. 1, 4; id. Fam. 13, 7, 3; cf.:a magistris de proferendo die,
id. ib. 12, 30, 5; id. Q. Fr. 3, 1, 5, § 15:ne quid contra aequitatem,
id. Off. 2, 20, 71:omni opere, ut, etc.,
Suet. Dom. 2:magno opere, ne, etc.,
id. Aug. 27; id. Vit. 3:pertinaciter,
id. Caes. 1.—( Act.) To assert, affirm earnestly, to maintain or contend energetically.(α).With acc. and inf.:(β).sic ego hoc contendo, me tibi ipsi adversario cujuscumque tribus rationem poposceris redditurum,
Cic. Planc. 19, 48; id. Sest. 50, 107; id. Arch. 7, 15:apud eos contendit falsa esse delata,
Nep. Them. 7, 2; id. Epam. 8, 1:illud pro me majoribusque meis contendere ausim, nihil nos... scientes fuisse,
Liv. 6, 40, 5; Quint. prooem. § 11; 1, 2, 25; Suet. Calig. 15; id. Dom. 6; Lucr. 5, 1343; Cat. 44, 4; Ov. M. 2, 855; Hor. Ep. 1, 16, 37 al.—Absol. (very rare):A.si manantia corpuscula iter claudunt, ut Asclepiades contendit,
Cels. 1, praef. § 28.—Hence, contentus, a, um, P. a.Lit., stretched, strained, tense, tight:B.qui jam contento, jam laxo fune laborat,
Hor. S. 2, 7, 20:acies oculorum,
Lucr. 1, 325; cf.:contentis oculis prosequi aliquem,
Suet. Tib. 7:contentis corporibus facilius feruntur onera (opp. remissa),
Cic. Tusc. 2, 23, 54; cf.:contentā cervice trahunt plaustra (boves),
Verg. G. 3, 536:Placideiani contento poplite miror Proelia,
with the knee stiffly bent, Hor. S. 2, 7, 97.—Trop., eager, intent:contenta mens fuit in eā ratione,
Lucr. 4, 965; cf. Ov. M. 15, 515:et contentā voce atrociter dicere et summissā leniter,
Cic. Or. 17, 56:ad tribunatum contento studio cursuque veniamus,
id. Sest. 6, 13.— Sup.:contentissimā voce clamitans,
App. M. 4, p. 147.— Adv.: con-tentē, earnestly, with great exertion, vehemently:pro se dicere... mittere contentius,
Cic. Tusc. 2, 24, 57; cf.:acriter atque contente pro suis decretis propugnare,
Gell. 18, 1, 2:contentissime clamitare, App. Flor. n. 8: contentius ambulare,
Cic. Tusc. 5, 34, 97:ornamentis iisdem uti fere licebit, alias contentius, alias summissius,
id. de Or. 3, 55, 212:aliquid curiose atque contente lectitare,
Gell. 3, 3, 1. -
14 decerto
dē-certo, āvi, ātum, 1, v. n. and a., to go through a decisive contest, to fight it out (but certare, to fight, without reference to the result. But the difference was not strictly observed. Thus Caesar uses often —15 times— decertare, but never certare; Sallust only the latter; and Cicero the two indifferently; cf.: decerno, I. B. and no. II. inf.).I.In the milit. sphere.(α).With abl.:(β).proelio decertare,
Caes. B. C. 1, 50, 4; so id. ib. 7, 77, 8; id. B. C. 1, 81, 5; 3, 37; 44; cf.:proeliis cum acerrimis nationibus,
Cic. Prov. Cons. 13, 33:pugnā,
Caes. B. G. 3, 23, 7:cum civibus armis,
id. B. C. 3, 19;so ferro in ultima,
Ov. M. 14, 804:cornu cum mare (aries),
id. F. 4, 101:manu,
Cic. Off. 1, 23 fin. —Without abl.:B.ut (Pompeium) pari condicione belli secum decertare cogeret,
Caes. B. C. 3, 78, 3;so cum toto exercitu,
Hirt. B. G. 8, 7, 6:iterum paratum esse decertare,
Caes. B. G. 1, 44, 9; so absol., id. ib. 2, 10; id. B. C. 2, 6; Tac. H. 2, 33 al.; Vulg. Johan. 18, 36: de salute omnium, Auct. B. Alex. 16, 3.— Pass. impers.:cum duobus ducibus de imperio in Italia decertatum est,
Cic. Lael. 8 fin.; Auct. B. Alex. 16, 6; Auct. B. Afr. 19 fin. —Poet. like certo (v. h. v, no. I. fin.) as v. a., to fill with strife or contention, to fight for, to achieve by fighting, contending:II.regna profanis decertata odiis,
Stat. Th. 1, 2:ventis decertata aequora,
id. ib. 479:decertati labores,
Claud. Laud. Stil. 1, 21; cf.:Artemisia certamen laudibus ejus dicundis facit... ad eas laudes decertandas venisse dicuntur viri,
Gell. 10, 18, 5.Beyond the milit. sphere, to contend: erat non jure, non legibus, non disceptando decertandum;* B.armis fuit dimicandum,
Cic. Planc. 36: decertare contentione dicendi, to contend, to strive, to vie with one, id. Phil. 2, 1, 2; cf.:tanta contentione cum consulibus,
id. Fam. 5, 8:and, inter se,
id. Fin. 5, 2, 5:cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim,
Cic. Off. 1, 11, 34; in the gymnasium, ludicra virginum inter se [p. 519] decertantium, Mela, 1, 7, 4.—Poet. of inanimate subjects: Africus Decertans Aquilonibus, * Hor. Od. 1, 3, 13. -
15 digladior
dī-glădĭor, āri, v. dep. n. [gladius], to fight for life and death, to contend fiercely (a Ciceron. word).I.Prop.:II.cives inter se sicis,
Cic. Leg. 3, 9, 20.—Transf., to contend warmly, dispute, sc. with words:de quibus inter se digladiari solent (philosophi),
Cic. Off. 1, 9, 28: cum aliquo tot voluminibus, id. Ac. Fragm. ap. Non. 65, 14; cf.coupled with depugnare,
id. ib. 15:digladientur illi, per me licet,
id. Tusc. 4, 21. -
16 dimico
dī-mĭco, āvi (e. g. dimicavere, Vell. 2, 85, 1;I.dimicaverant,
Caes. B. C. 2, 4, 3;dimicassent,
Vell. 2, 85, 5 al.;dimicuisse,
Ov. Am. 2, 7, 2; 2, 13, 28), ātum, 1, v. n., lit., to brandish one's weapons against the enemy, i. e. to fight, struggle, contend (freq. and class.).Lit.:b.manum conserere atque armis dimicare,
Caes. B. C. 1, 20, 4:armis cum aliquo,
Nep. Milt. 1, 2:ferro pro patria,
Liv. 1, 24:acie cum aliquo,
id. 2, 49 fin.;for which: in acie,
Caes. B. G. 7, 64, 2:proelio,
id. ib. 5, 16, 2;6, 31, 1 al.: equitatu,
Nep. Eum. 3 fin.:adversus aliquem,
Nep. Milt. 4 fin.:pro legibus, pro libertate, pro patria,
Cic. Tusc. 4, 19 et saep.:tuto dimicare,
Caes. B. G. 3, 24, 2; so absol., id. ib. 2, 21, 5; 3, 17 fin. et saep.— Pass. impers.:ancipiti proelio dimicatur,
Caes. B. C. 3, 63, 3; so,proelio,
id. ib. 1, 41, 3; 3, 72, 3 al.;and without proelio,
id. B. G. 5, 16, 1; id. B. C. 3, 85, 3; Cic. Off. 1, 12, 38; cf.:in mortem dimicabatur,
Vell. 2, 85, 4 al. —In partic. of gladiatorial combats, Suet. Caes. 26; 39; id. Calig. 27; 30; Plin. 8, 7, 7, § 18 al.—With an abstr. subject:II.leonum feritas inter se non dimicat,
Plin. H. N. 7 prooem. § 5.Transf. beyond the milit. sphere, to struggle, to strive, to contend: omni ratione erit dimicandum, ut, etc., Cic. Div. ap. Caecil. 22, 72:b.dimicantes competitores,
Liv. 6, 41:de sua potentia periculo civitatis,
Cic. Att. 7, 3; esp. with the accessory idea of risk, hazard: reos, de capite, de fama, de civitate, de fortunis, de liberis dimicantes (for which, shortly before: qui auderent se et salutem suam in discrimen offerre), Cic. Sest. 1: de honore et gloria (for which, shortly before: de vita, de gloria in discrimen vocantur), id. Off. 1, 24, 83:de vita gloriae causa,
id. Arch. 10, 23; cf.:de vita,
id. ib. 11 fin.; Liv. 24, 26: de omnibus fortunis reip., Pompei. ap. Cic. Att. 8, 12 D.:de fama,
Nep. Timoth. 4, 3:de liberis,
Liv. 3, 44 fin.; and:de repulsa,
i. e. at the risk of one, id. 6, 40; cf. also without de:ut in singulas horas capite dimices tuo,
Liv. 2, 12 (in Cic. Fin. 2, 17, 56, the reading is dubious, v. Madv. ad h. l.).—In Tertullian, borrowed from the lang. of gladiators (v. supra, no. I.):ad hanc jam lineam dimicabit nostra congressio,
Tert. Pudic. 6; id. adv. Marc. 1, 7. -
17 luctor
luctor, ātus, 1 ( part. gen. plur. luctantūm, Prop. 4 (5), 22, 9; act. collat. form: viri validis viribus luctant, Enn. ap. Non. 472, 8: plurimum luctavimus, Plaut. ap. Non. 468, 32; Varr. L. L. 5, 10, § 61 Müll.:I.dum luctat,
Ter. Hec. 5, 3, 31), v. dep. [lucta, q. v.], to wrestle.Lit.:B.ibi cursu luctando disco hasta... sese exercebant (juventus),
Plaut. Bacch. 3, 3, 24:luctabitur Olympiis Milo,
Cic. Fat. 13:fulvā luctantur harenā,
Verg. A. 6, 643:luctabatur adsidue,
Suet. Ner. 53:paucae (feminae) luctantur,
Juv. 2, 53:umeris, ut luctaturi solent, ad occipitium ductis,
Quint. 11, 3, 160.—Transf, to wrestle, struggle, strive, contend.a.Of living creatures:(β).in pestilenti atque arido solo luctari,
Liv. 7, 38, 7:boves luctari,
Plin. 18, 19, 49, § 177:luctandum in turbā,
Hor. S. 2, 6, 28:inter se adversis luctantur cornibus haedi,
Verg. G. 2, 526:non luctor de nomine hujus temporis,
Ov. F. 6, 69.—With inf. ( poet.):b.et infracta luctatur harundine telum Eripere,
Verg. A. 12, 387:deducere versum,
Ov. P. 1, 5, 13:compescere risum,
id. H. 17, 161; id. M. 15, 300.—Of inanimate things:2.et in lento luctantur marmore tonsae,
Verg. A, 7, 28:tristia robustis luctantur funera plaustris,
Hor. Ep. 2, 2, 74; Prop. 4 (5), 1, 147:luctantem Icariis fluctibus Africum,
Hor. C. 1, 1, 15; cf.:luctantes venti,
Verg. A. 1, 53.—In partic., in mal. part.:II.cum aliquo,
Prop. 2, 1, 13.—Trop., of mental or moral strife, to struggle, strive, contend:(β).non luctabor tecum amplius,
Cic. de Or. 1, 17, 74:cum aliquo luctari,
id. Sull. 16, 47:Plancus diu, quarum esset partium secum luctatus,
Vell. 2, 63, 3; Plin. 18, 5, 6, § 28:cum latentibus nodis,
Curt. 3, 1, 18:cum ardore et siccitate regionis,
id. 4, 7, 7.—With dat. ( poet.):(γ).luctataeque diu tenebris hiemique sibique,
Stat. Th. 11, 522:crudo pelago,
Sil. 14, 453:morti,
id. 10, 296.—With abl.:B.ignis viridi luctetur robore,
Luc. 3, 503; Vell. 2, 86, 2.—Hence, luctans, antis, P. a., struggling, reluctant:luctantia oscula carpere,
Ov. M. 4, 358:composuit luctantia lumina somnus,
Sil. 7, 204.—In partic., as subst., of cross-beams, rafters, because they oppose and uphold each other like wrestlers, Isid. Orig. 19, 19. -
18 obluctor
ob-luctor, ātus, 1, v. dep., to strive or struggle against, to contend with, oppose a person or thing ( poet. and in post-Aug. prose).I.Lit.A. B.With dat. of thing:C.genibusque adversae obluctor harenae,
struggle against, Verg. A. 3, 38:fruticibus,
Col. 8, 14, 8:flumini,
Curt. 4, 8, 8. —Absol.:II.obluctantia saxa Submovit nitens,
Stat. S. 3, 1, 20.—Trop.:ut erat animi semper obluctantis difficultatibus,
Curt. 6, 6, 27:oblivioni,
id. 7, 1, 9:morti,
Luc. 3, 662. -
19 contendo
contendo, ĕre, tendi, tentum - tr. et intr. - - voir contentus. - tr. - [st1]1 [-] tendre (avec force), raidir, bander (un arc). - contendere tormenta telorum, Cic. Tusc. 2, 57: tendre les machines à lancer des traits. - (fides) contenta nervis, Cic. Fin. 4, 75: (lyre) tendue au moyen de ses cordes. - nervos contendere, Varr. L. 8, 63: tendre les muscles (faire effort). --- Cic. Fat. 21 ; Fam. 15, 14, 5. - contendere vires, Lucr. 4, 989: tendre ses forces. - ilia perpetuo risu contendere, Ov. A. A. 3, 285: se presser les côtes à cause d'un rire perpétuel. - contendere animum in tales curas Ov. P. 1, 5, 11: tendre son esprit vers de telles occupations. - qui cursum huc contendit suum, Plaut. Cist. 534: celui qui dirige vivement sa course ici. --- cf. Virg. En. 5, 834. [st1]2 [-] lancer [un trait, un javelot]. - Virg. En. 10, 521 ; Sil. 1, 323. [st1]3 [-] chercher à atteindre, à obtenir qqch, prétendre à. - contendere honores, Varr. Men. 450: solliciter les charges. - hic magistratus a populo summa ambitione contenditur, Cic. Verr. 2, 131: cette magistrature, on la sollicite du peuple avec les plus vives compétitions. - cf. Cic. Lael. 39 ; Att. 1, 8, 10, etc. - absol. contendere ab aliquo: solliciter qqn avec insistance. - cf. Cic. Amer. 4 ; Planc. 12 ; Att. 6, 2, 10, etc. - a me valde contendit de reditu in gratiam, Cic. Q. 3, 1, 15: il m'entreprend vivement pour une réconciliation. - [avec ut, ne]: - contendit ab eo, ut causam cognosceret, Cic. Verr. 1, 73: il le pressa d'instruire la cause. - pro suo jure contendet, ne patiamini... Cic. Verr. 5, 2: comme c'est son droit, il vous demandera avec insistance de ne pas souffrir... Caes. BC. 3, 97, 1. - [avec inf.] - hoc non contendo... mutare animum, Cic. Q. 1, 1, 38: je ne prétends pas modifier un caractère. - [avec prop. inf.] Vell. 2, 48, 1. [st1]4 [-] soutenir énergiquement, affirmer, prétendre. - contendere aliquid: soutenir qqch. --- Cic. Off. 2, 71; Amer. 47, etc. - contendere + prop. inf.: soutenir que. - cf. Verr. 5, 19 ; Font. 1; Arch. 15 ; Sest. 107, etc.; Caes. BG. 6, 37, 7, etc. - apud eos contendit falsa iis esse delata, Nep. Them. 7, 2: devant eux, il affirme qu'on leur a fait de faux rapports. [st1]5 [-] comparer. - contendere leges, Cic. Inv. 2, 145: comparer les lois. - contendere causas, Cic. Cat. 2, 25: comparer les partis en présence. - contendere rem cum re, Cic. Agr. 2, 96 ; Inv. 2, 173: comparer une chose avec une autre. - vetera et praesentia contendere, Tac. An. 13, 3: comparer le présent avec le passé. - poét. avec dat. contendere rem rei, aliquem alicui. --- Lucil. 24 ; 277 ; Hor. Ep. 1, 10, 26; Aus. 160, 9; 419, 33. - intr. - [st1]6 [-] bander les ressorts, tendre son énergie, faire effort, se raidir. - contendere lateribus, Cic. de Or. 1, 255: faire effort des poumons. - contendere voce, Cic. Lig. 6, faire effort de la voix. - contendere ad summam gloriam, Cic. Phil. 14, 32: tendre vers la gloire la plus haute. - contendere ad ultimum animo, Cic. Mur. 65: tendre de toute son énergie vers le point le plus éloigné. - avec inf. tranare contenderunt, Caes. BG. 1, 53, 2: ils s'efforcèrent de traverser à la nage. - hunc locum duabus ex partibus oppugnare contendit, Caes. BG. 5, 21: il essaie d'attaquer ce lieu en deux endroits. --- Caes. BG. 3, 15; Cic. Q. Fr. 1, 1, 13, § 38. - fugā salutem petere contenderunt, Caes. BG. 3, 15: ils cherchèrent leur salut dans la fuite. - [avec ut, ne]: - eos vidimus contendere ut... pervenirent, Cic. Verr. 5, 181: nous les avons vus s'efforcer de parvenir... Sest. 5 ; Phil. 9, 15, etc. - remis contendit ut... Caes. BG. 5, 8, 2: il tente à force de rames de... - ea ne fierent, contendit, Cic. Att. 12, 4, 2: il s'est opposé à cela de toutes ses forces. - contende quaeso atque elabora, ut... Cic. Q. Fr. 1, 1, 14, § 42: travaillez, je vous prie, travaillez sans relâche à ce que... - absol. vociferarer et, quantum maxime possem, contenderem, Cic. Fl. 16, 38: j'élèverais la voix, je m'expliquerais avec toute la véhémence dont je serais capable. - non posse oculo quantum contendere Lynceus, Hor. Ep. 1, 1, 28: ne pas avoir la vue perçante de Lyncée (*ne pas pouvoir fixer des yeux). [st1]7 [-] marcher vivement, faire diligence, se hâter. - quae res eum nocte una tantum itineris contendere coegit? Cic. Amer. 97: qu'est-ce qui le forçait à fournir une telle course en une seule nuit [faire un si long parcours]? - in Italiam magnis itineribus contendit, Caes. BG. 1, 10, 3: il se porte vivement en Italie par grandes étapes. --- BG. 1, 7, 1; 4, 18, 2. - [avec ad] BG. 2, 7, 3, etc... - statim exanimatus ad aedes contendit, Cic. Verr. 1, 67: aussitôt il se hâte à perdre haleine vers la maison. - avec inf.: Bibracte ire contendit, Caes. BG. 1, 23, 1: il se hâte d'aller à Bibracte. --- Caes. BG. 1, 10; Caes. BG. 4, 20. - in provinciam reverti contendit, Caes. BG. 3, 6: il se hâta de retourner dans la province. --- Cic. Planc. 41, 97; Virg. En. 1, 158; Cic. Planc. 40, 96. [st1]8 [-] se mesurer, lutter, rivaliser. - contendere cum aliquo, cum aliqua re: se mesurer avec qqn, avec qqch. - Cic. Flacc. 5 ; Balb. 59 ; Mil. 68 ; Off. 1, 38 ; Nat. 3, 10, etc. - contendere ingenio cum aliquo, Cic. Verr. 5, 174: rivaliser de talent avec qqn. - contendere de aliqua re cum aliquo, Cic Sull. 83: lutter avec qqn pour qqch. - contendere proelio, Caes. BG. 1, 48, 3: engager le combat (se mesurer dans un combat, combattre). - contendere contra populum Romanum armis, Caes. BG. 2, 13, 3: se mesurer les armes à la main contre le peuple romain. - contendere cum aliquo, Caes. BG. 1, 31, 6, etc.: se mesurer avec qqn. - inter se de potentatu contendebant, Caes. BG. 1, 31, 4: ils luttaient entre eux pour la suprématie. - contendere de honore, de dignitate, etc.: lutter pour les magistratures, pour les honneurs, etc. --- Cic. Mur. 21; Sull. 24, etc. - poét. contendere alicui: rivaliser, lutter avec qqn. - cf. Lucr. 3, 6 ; Prop. 1, 7, 3 ; 1, 14, 7 ; Sen. Nat. 1, 11, 2. [st1]9 [-] discuter. - contendere cum aliquo de mittendis legatis, Caes. BC. 3, 90, 2: discuter avec qqn pour l'envoi d'une ambassade.* * *contendo, ĕre, tendi, tentum - tr. et intr. - - voir contentus. - tr. - [st1]1 [-] tendre (avec force), raidir, bander (un arc). - contendere tormenta telorum, Cic. Tusc. 2, 57: tendre les machines à lancer des traits. - (fides) contenta nervis, Cic. Fin. 4, 75: (lyre) tendue au moyen de ses cordes. - nervos contendere, Varr. L. 8, 63: tendre les muscles (faire effort). --- Cic. Fat. 21 ; Fam. 15, 14, 5. - contendere vires, Lucr. 4, 989: tendre ses forces. - ilia perpetuo risu contendere, Ov. A. A. 3, 285: se presser les côtes à cause d'un rire perpétuel. - contendere animum in tales curas Ov. P. 1, 5, 11: tendre son esprit vers de telles occupations. - qui cursum huc contendit suum, Plaut. Cist. 534: celui qui dirige vivement sa course ici. --- cf. Virg. En. 5, 834. [st1]2 [-] lancer [un trait, un javelot]. - Virg. En. 10, 521 ; Sil. 1, 323. [st1]3 [-] chercher à atteindre, à obtenir qqch, prétendre à. - contendere honores, Varr. Men. 450: solliciter les charges. - hic magistratus a populo summa ambitione contenditur, Cic. Verr. 2, 131: cette magistrature, on la sollicite du peuple avec les plus vives compétitions. - cf. Cic. Lael. 39 ; Att. 1, 8, 10, etc. - absol. contendere ab aliquo: solliciter qqn avec insistance. - cf. Cic. Amer. 4 ; Planc. 12 ; Att. 6, 2, 10, etc. - a me valde contendit de reditu in gratiam, Cic. Q. 3, 1, 15: il m'entreprend vivement pour une réconciliation. - [avec ut, ne]: - contendit ab eo, ut causam cognosceret, Cic. Verr. 1, 73: il le pressa d'instruire la cause. - pro suo jure contendet, ne patiamini... Cic. Verr. 5, 2: comme c'est son droit, il vous demandera avec insistance de ne pas souffrir... Caes. BC. 3, 97, 1. - [avec inf.] - hoc non contendo... mutare animum, Cic. Q. 1, 1, 38: je ne prétends pas modifier un caractère. - [avec prop. inf.] Vell. 2, 48, 1. [st1]4 [-] soutenir énergiquement, affirmer, prétendre. - contendere aliquid: soutenir qqch. --- Cic. Off. 2, 71; Amer. 47, etc. - contendere + prop. inf.: soutenir que. - cf. Verr. 5, 19 ; Font. 1; Arch. 15 ; Sest. 107, etc.; Caes. BG. 6, 37, 7, etc. - apud eos contendit falsa iis esse delata, Nep. Them. 7, 2: devant eux, il affirme qu'on leur a fait de faux rapports. [st1]5 [-] comparer. - contendere leges, Cic. Inv. 2, 145: comparer les lois. - contendere causas, Cic. Cat. 2, 25: comparer les partis en présence. - contendere rem cum re, Cic. Agr. 2, 96 ; Inv. 2, 173: comparer une chose avec une autre. - vetera et praesentia contendere, Tac. An. 13, 3: comparer le présent avec le passé. - poét. avec dat. contendere rem rei, aliquem alicui. --- Lucil. 24 ; 277 ; Hor. Ep. 1, 10, 26; Aus. 160, 9; 419, 33. - intr. - [st1]6 [-] bander les ressorts, tendre son énergie, faire effort, se raidir. - contendere lateribus, Cic. de Or. 1, 255: faire effort des poumons. - contendere voce, Cic. Lig. 6, faire effort de la voix. - contendere ad summam gloriam, Cic. Phil. 14, 32: tendre vers la gloire la plus haute. - contendere ad ultimum animo, Cic. Mur. 65: tendre de toute son énergie vers le point le plus éloigné. - avec inf. tranare contenderunt, Caes. BG. 1, 53, 2: ils s'efforcèrent de traverser à la nage. - hunc locum duabus ex partibus oppugnare contendit, Caes. BG. 5, 21: il essaie d'attaquer ce lieu en deux endroits. --- Caes. BG. 3, 15; Cic. Q. Fr. 1, 1, 13, § 38. - fugā salutem petere contenderunt, Caes. BG. 3, 15: ils cherchèrent leur salut dans la fuite. - [avec ut, ne]: - eos vidimus contendere ut... pervenirent, Cic. Verr. 5, 181: nous les avons vus s'efforcer de parvenir... Sest. 5 ; Phil. 9, 15, etc. - remis contendit ut... Caes. BG. 5, 8, 2: il tente à force de rames de... - ea ne fierent, contendit, Cic. Att. 12, 4, 2: il s'est opposé à cela de toutes ses forces. - contende quaeso atque elabora, ut... Cic. Q. Fr. 1, 1, 14, § 42: travaillez, je vous prie, travaillez sans relâche à ce que... - absol. vociferarer et, quantum maxime possem, contenderem, Cic. Fl. 16, 38: j'élèverais la voix, je m'expliquerais avec toute la véhémence dont je serais capable. - non posse oculo quantum contendere Lynceus, Hor. Ep. 1, 1, 28: ne pas avoir la vue perçante de Lyncée (*ne pas pouvoir fixer des yeux). [st1]7 [-] marcher vivement, faire diligence, se hâter. - quae res eum nocte una tantum itineris contendere coegit? Cic. Amer. 97: qu'est-ce qui le forçait à fournir une telle course en une seule nuit [faire un si long parcours]? - in Italiam magnis itineribus contendit, Caes. BG. 1, 10, 3: il se porte vivement en Italie par grandes étapes. --- BG. 1, 7, 1; 4, 18, 2. - [avec ad] BG. 2, 7, 3, etc... - statim exanimatus ad aedes contendit, Cic. Verr. 1, 67: aussitôt il se hâte à perdre haleine vers la maison. - avec inf.: Bibracte ire contendit, Caes. BG. 1, 23, 1: il se hâte d'aller à Bibracte. --- Caes. BG. 1, 10; Caes. BG. 4, 20. - in provinciam reverti contendit, Caes. BG. 3, 6: il se hâta de retourner dans la province. --- Cic. Planc. 41, 97; Virg. En. 1, 158; Cic. Planc. 40, 96. [st1]8 [-] se mesurer, lutter, rivaliser. - contendere cum aliquo, cum aliqua re: se mesurer avec qqn, avec qqch. - Cic. Flacc. 5 ; Balb. 59 ; Mil. 68 ; Off. 1, 38 ; Nat. 3, 10, etc. - contendere ingenio cum aliquo, Cic. Verr. 5, 174: rivaliser de talent avec qqn. - contendere de aliqua re cum aliquo, Cic Sull. 83: lutter avec qqn pour qqch. - contendere proelio, Caes. BG. 1, 48, 3: engager le combat (se mesurer dans un combat, combattre). - contendere contra populum Romanum armis, Caes. BG. 2, 13, 3: se mesurer les armes à la main contre le peuple romain. - contendere cum aliquo, Caes. BG. 1, 31, 6, etc.: se mesurer avec qqn. - inter se de potentatu contendebant, Caes. BG. 1, 31, 4: ils luttaient entre eux pour la suprématie. - contendere de honore, de dignitate, etc.: lutter pour les magistratures, pour les honneurs, etc. --- Cic. Mur. 21; Sull. 24, etc. - poét. contendere alicui: rivaliser, lutter avec qqn. - cf. Lucr. 3, 6 ; Prop. 1, 7, 3 ; 1, 14, 7 ; Sen. Nat. 1, 11, 2. [st1]9 [-] discuter. - contendere cum aliquo de mittendis legatis, Caes. BC. 3, 90, 2: discuter avec qqn pour l'envoi d'une ambassade.* * *Contendo, contendis, contendi, contensum et contentum, contendere. Tendre ou Estendre.\Contendere poplitem. Horat. Estendre, ou roidir bien fort le jarret.\Contendere vincla. Virgil. Estraindre, Serrer bien fort.\Contendere tormenta. Cic. Tendre, Bender comme un arc, ou arbaleste, ou semblable.\Contendere animum. Ouid. Employer la force de son esprit.\Contendere, proficisci. Caesar, Ad eos contendit. Il tire et va droict à eulx.\Contendere cursum aliquo. Plaut. Dresser sa course vers quelque lieu.\Contendere iter constitutum. Caesar. Aller le chemin qu'on a entreprins, Poursuyvre son chemin.\Contendit Romam. Sallust. Il va droict à Rome.\Contendere magnis itineribus in Italiam. Caesar. Aller à grandes journees droict en Italie.\In orbem diuersum fama contendere. Ouid. Aller par bruit et renommee jusques aux pais loingtains, Avoir grand bruit et renommee en loingtain pais.\Contendere agmen. Curt. Mener hastivement.\Contendere. Virgil. Tascher de tout son povoir.\Animo contendere. Cic. S'efforcer de tout son esprit.\Contendere omnibus neruis. Cic. S'efforcer de toute sa puissance, S'esvertuer.\Contendere neruos in re aliqua. Cic. Employer toute sa force.\Contendere rectis studiis ad magna. Cic. Tascher de parvenir à grande chose.\Frustra contendere. Virgil. S'efforcer en vain.\Contendere aliquid ab aliquo. Cic. Presser aucun de quelque chose, Luy demander affectueusement, Insister merveilleusement.\Omni studio a te mi Brute contendo, vt Ciceronem meum ne dimittas. Cic. Je te requiers le plus affectueusement que je puis, que, etc.\Quantum potero, voce contendam, vt hoc Pop. Rom. exaudiat. Cic. Je crieray tant que je pourray.\Vt Asclepiades contendit. Cels. Comme Asclepiades dit et afferme, ou Defend et soustient, ou Contend.\Contendere, Certure: vt Contendere aduersus aliquem. Cic. Se debatre contre aucun, Contendre, Estriver.\Contendunt verbis inter se, non pugnis. Cic. Ils estrivent.\Si causa cum causa contenderet. Cic. S'il n'estoit question que de regarder le merite des causes.\Contendere ciuiliter. Cic. Avoir different et contention avec aucun et le desmesler par justice, comme doibvent faire citoyens les uns avec les autres.\Nec cedere vult, nec contendere. Quintil. Il ne veult ne plaider ne payer. Bud.\Contendere de honore. Cic. Estre en debat ou different de l'honneur.\Contendere bello cum aliquo. Virgil. Quand deux s'entrefont la guerre. \ Cursu contendere. Ouid. A qui courra le mieulx.\Contendere summo iure. Cic. Traicter aucun en justice et à la rigueur.\Contendere iurgio cum aliquo. Cic. Tanser à aucun, Estriver contre aucun.\Lite de re aliqua contendere. Quintil. Plaider pour quelque chose.\Ludo contendere cum aliquo. Virgil. Jouer à luy ou contre luy.\Marte contendere. Virgil. Combatre.\Contendere muneribus cum aliquo. Martial. A qui fera plus de dons et de presens.\Pedibus contendere cum aliquo. Ouid. A qui courra le plus viste.\Pignore aliquo contendere. Catul. Gager, Faire gageure.\Sacramento contendere. Cic. Faire gageure judiciaire à l'encontre d'aucun à la facon ancienne.\Verbis contendere. Ouid. Estriver de parolles.\Contendere omnia. Cic. Ne laisser rien passer sur quoy on ne s'arreste et qu'on ne debatte.\Contendere duos. Tacit. Les mettre teste à teste l'un contre l'autre à qui gaignera la victoire.\Contendere rem aliquam cum alia. Apuleius. Comparer une chose à l'autre, Faire comparaison d'une chose à l'autre.\Magistratus a populo summa ambitione contenditur. Cic. L'office est demandé au peuple par grande brigue. -
20 contendere
1) спорить перед судом, de libertate (1. 24 D. 4, 3. 1. 2 pr. D. 40, 14), de legato (1. 16 D. 36, 3);2) утверждать перед судом (1. 68 D. 6, 1. 1. 2 pr. D. 8, 5. 1. 45 pr. D. 10, 2. 1. 28 § 7. 1. 42 pr. D. 12, 2. 1. 20 D. 27, 1. 1. 28 D. 46, 1). 3) предпринимать (1. 32 C. Th. 8, 5. I. 1. C. Th. 10, 1). 4) обязать кого чем: alieno obsequio contentus (1. 17 pr. C. Th. 7, 1).ultra contend. (1. 1 pr. D. 2, 13).
Латинско-русский словарь к источникам римского права > contendere
См. также в других словарях:
Contend — Con*tend , v. i. [imp. & p. p. {Contended}; p. pr. & vb. n. {Contending}.] [OF. contendre, L. contendere, tentum; con + tendere to strech. See {Tend}.] 1. To strive in opposition; to contest; to dispute; to vie; to quarrel; to fight. [1913… … The Collaborative International Dictionary of English
contend — 1 Contend, fight, battle, war come into comparison when they mean to strive in opposition to someone or something. Contend, the most general of these words, always implies a desire or an effort to overcome that which is opposed, but it may imply… … New Dictionary of Synonyms
contend — ► VERB 1) (contend with/against) struggle to deal with (a difficulty). 2) (contend for) engage in a struggle or campaign to achieve. 3) assert as a position in an argument. DERIVATIVES contender noun. ORIGIN … English terms dictionary
contend — [kən tend′] vi. [ME contenden, to compete < L contendere, to stretch out, strive after < com , together + tendere, to stretch: see TENSE1] 1. to strive in combat; fight 2. to strive in competition; vie [contend for a prize] 3. to strive in… … English World dictionary
Contend — Con*tend , v. t. To struggle for; to contest. [R.] [1913 Webster] Carthage shall contend the world with Rome.Dryden. [1913 Webster] … The Collaborative International Dictionary of English
contend — [v1] compete, fight argue, battle, clash, confront, contest, controvert, cope, dispute, emulate, encounter, face, give all one’s got*, give one’s all*, go after, go for, go for broke*, go for it*, go for jugular*, grapple, have at*, jockey for… … New thesaurus
contend — I (dispute) verb altercate, argue, battle, be discordant, bicker, brawl, carry on an argument, challenge, clash, combat, compete, conflict, contendere, contest, contradict, decernere, differ, disaccord, disagree, discept, discord, dissent,… … Law dictionary
contend against — index antagonize, confront (oppose) Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
contend against in discussion — index controvert Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
contend for — index advocate, dispute (contest), justify, plead (argue a case) Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary
contend in argument — index argue, dispute (debate) Burton s Legal Thesaurus. William C. Burton. 2006 … Law dictionary